| |
| 1. Oorsprong van de adel |
| |
De oorsprong van de adel moet in lang vervlogen tijden gezocht worden. Reeds in de oude oorkonden vindt men de vermelding van "nobiles", die optreden naast "milites" en "ministeriales". Het is echter zeer moeilijk uit te maken of die "nobiles" wel echt van de Gallo-Romeinen of van de Germanen afstamden. De maatschappij is immers door de Germaanse volksverhuizingen grondig dooreengeschud geweest.
Vanaf de vroege middeleeuwen en vooral tijdens de kruistochten ziet men de edelen meer en meer militaire functies uitoefenen. De feodale heer moest een eed van trouw afleggen aan zijn koning of leenheer die hij met het zwaard moest bijstaan telkens deze erom verzocht. Terzelfde tijd ontwikkelt zich het ideaal van het ridderschap : moed, trouw aan de leenheer en bescherming van de zwakken.
Met de vergroting van de Staten wordt de rol van de administratie belangrijker en de vorsten nemen dan ook de gewoonte aan om hun naaste medewerkers te belonen door ze in de adel op te nemen. Zo werden in ons land een veertigtal families door de Hertogen van Boergondië in de adelstand verheven. Deze tendens zal zich voortzetten tot aan het einde van het Ancien Régime. Adeldom wordt bekomen als beloning voor heldendaden op de slagvelden maar ook, en zulks meer en meer, voor aan de vorst bewezen diensten of voor de uitoefening van bepaalde hoge gerechtelijke of administratieve functies.
|
| |
| Volgende pagina |
| |
| 2. De adel in België |
| |
De Belgische grondwet bepaalt in artikel 113 dat de Koning adellijke gunsten mag verlenen, zonder er nochtans enig voorrecht aan te hechten. Adeldom wordt dus door de wet erkend en het Belgisch adelsrecht bepaalt welke adellijke titels mogen gevoerd worden en onder welke voorwaarden titels en adeldom van de ene generatie op de andere worden overgedragen. Heden ten dage zijn er in België ongeveer 1300 adellijke families, waarvan er ten hoogste 400 reeds onder het Ancien Régime van adel waren.
De Koning maakt regelmatig gebruik van zijn recht om adellijke gunsten toe te staan. Voor de toekenning ervan wordt hij bijgestaan door een Consultatieve Commissie die hem namen voorlegt van personen die door hun gedrag en hun uitstraling zouden kunnen in aanmerking komen voor een adellijke gunst.
Om officieel erkend te zijn, moet een adellijke gunst bekrachtigd worden door het lichten van de ermee gepaard gaande adelsbrief (ook "open brief" genoemd) en door de betaling van de registratierechten. De Dienst van de Adel (Ministerie van Buitenlandse Zaken) is in deze materie bevoegd.
|
| |
| Volgende pagina |
| |
| 3. Wat houdt het in om vandaag voor adel te zijn ? |
| |
Adeldom houdt vooral verplichtingen in : “Adel verplicht”. De edellieden moeten de morele waarden waaraan de adel traditioneel gehecht is, in ere houden en verdedigen, zo nodig in het openbaar. De belangrijkste is de zin voor het duurzaam, en meer bepaald de gehechtheid aan de familie en het nastreven van het algemeen welzijn. Daarbij hoort ook de trouw aan het vaderland en, in België, aan de monarchie. Van overwegend belang zijn eveneens de ethische waarden waaraan de edellieden sinds eeuwen gehecht zijn, zonder er uiteraard enig monopolie op te hebben : eerlijkheid, trouw en eerbied voor het gegeven woord, plichtsbewustzijn, zin voor solidariteit, eerbied voor de morele en materiële nalatenschap door ouders en voorouders overgemaakt, beleefdheid en wellevendheid.
Om de adellijke gunsten die hun voorouders of zijzelf bekomen hebben, eer aan te doen en waardig te blijven, moeten de edellieden een of andere vorm van uitmuntendheid betrachten. Deze kan, reeds van jongs af aan, op school of in jeugdbewegingen, tot uiting komen, om zich later volledig te ontplooien in het professionele, politieke of sociale leven. Dit nastreven naar uitmuntendheid moet vanzelfsprekend gepaard gaan met de nodige bescheidenheid. Daarenboven zijn hoffelijkheid en discretie - zowel in de levenswandel als in de uitspraken - eveneens fundamentele houdingen die van edellieden verwacht worden.
De hedendaagse adel is open voor de maatschappij en zijn leden bekleden trouwens zeer diverse functies.
De bestaande adel wordt vernieuwd door de verlening door de Koning van nieuwe adellijke gunsten.
In 1989 heeft de Cilane (Commissie voor verbinding tussen de verenigingen van de Adel in Europa) een ethische Code gepubliceerd.
(Zie hoofdstuk CILANE)
|
| |
|
| |
|
|
